Hoogtepunten eerste negen maanden 2006
Rotterdam, 13 november 2006 - Rodamco Europe, de grootste beursgenoteerde onroerendgoedbelegger en -manager in de Europese winkelsector, rapporteert goede resultaten over de eerste negen maanden van 2006. Het direct resultaat na belasting is met 10,0% gestegen en de Triple NAV per aandeel nam toe met 17,3% tot €70,90 per aandeel. Rodamco Europe richt zich op deze twee indicatoren in de beoordeling van haar resultaten: direct resultaat na belasting voor de operationele resultaten en Triple NAV voor de intrinsieke waarde. De groei van de Triple NAV werd ondersteund door een substantieel herwaarderingsresultaat.
CEO Maarten Hulshoff: "Op operationeel gebied hebben we een sterke like-for-likegroei laten zien van 4,8%, terwijl het huurverlies[6] verbeterde naar 3,7%, in vergelijking tot het huurverlies van 4,6% gedurende 2005. Voor wat betreft het indirect resultaat bleef de beleggersmarkt sterk, met als gevolg een yield shift in het derde kwartaal van 10 basispunten naar 5,6% aan het eind van het derde kwartaal. Tot ons genoegen is er een wet, die projectontwikkeling door FBI's mogelijk maakt, aan de Tweede Kamer voorgelegd. Als deze wet wordt aangenomen - waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2007 - zullen we ons businessmodel voorzichtig uitbreiden met deze projectontwikkeling voor eigen rekening en risico. We zullen ons dan ook in de loop van de tijd ontwikkelen tot 'Belegger - Manager - Ontwikkelaar', en daarmee het gehele spectrum in de Europese winkelcentrumsector afdekken."
RESULTATEN
PORTEFEUILLE
De beleggingsportefeuille nam met €922 miljoen toe tot €10.017 miljoen in de eerste negen maanden van 2006, vergeleken met €9.095 miljoen eind 2005. De factoren die bijdroegen aan deze stijging waren de substantiële herwaarderingsresultaten op onroerendgoedbeleggingen (€742 miljoen) en pipeline (€38 miljoen), acquisities (€123 miljoen), geactiveerde kosten (€51 miljoen), geactiveerde kosten en investeringen in pipelineprojecten (€124 miljoen tegen kostprijs), gecompenseerd door desinvesteringen (minus €157 miljoen) en overige mutaties (€1 miljoen).
In het derde kwartaal van 2006 heeft Rodamco Europe in Nederland een portefeuille van winkels in winkelstraten gedesinvesteerd ter waarde van circa €115 miljoen tegen een netto-aanvangsrendement van 4,4%.
In hetzelfde kwartaal heeft Rodamco Europe aangekondigd haar kantooronroerendgoed in businesspark "Klaver Vier" in Papendorp, Utrecht, te desinvesteren voor een bedrag van €13,2 miljoen. Het gerealiseerde gedeelte van het project is verkocht tegen een netto-aanvangsrendement van 7,1%.
In het derde kwartaal kondigde Rodamco Europe de versterking van haar Franse positie aan door de uitbreiding van haar belang in de dominante Parijse winkelcentra Velizy 2 en Parly 2 voor een totaalbedrag van €25,9 miljoen.
In een ruiltransactie met de Franse onroerendgoedonderneming Union Financière de Gestion (UFG) heeft Rodamco Europe een aantal winkels in Velizy 2 aangekocht voor een bedrag van €19,4 miljoen, tegen een netto-aanvangsrendement van 4,5%. UFG heeft op haar beurt kantoren verworven in de Credit Lyonnaistoren in Lyon voor eenzelfde waarde. Naast deze transactie, heeft Rodamco Europe een aantal niet-strategische winkeleenheden in Bordeaux (Villeneuve d'Ornon) gedesinvesteerd aan UFG voor een bedrag van €11,3 miljoen tegen een netto-aanvangsrendement van 7,5%, en een aantal niet-strategische winkeleenheden in Parijs (Bobigny) voor een bedrag van €12,2 miljoen tegen een netto-aanvangsrendement van 8%.
Rodamco Europe heeft in Parly 2 winkeleenheden verworven voor een bedrag van €6,5 miljoen tegen een netto-aanvangsrendement van 4,9%.
Met deze transacties heeft Rodamco Europe haar belang in Parly 2 tot 69,3% vergroot en in Velizy 2 tot 27,1%. Hiermee heeft ze haar positie in Velizy 2, als grootste aandeelhouder samen met Auchan, versterkt.
PIPELINE
De totale pipeline per 30 september 2006 bedraagt €2,2 miljard (eind 2005: €2,4 miljard), waarvan 36% gecommitteerde projecten zijn en 64% niet-gecommitteerde projecten. De pipeline zal potentieel een bruto verhuurbaar oppervlak (BVO) van 615.000 m² toevoegen. In de eerste negen maanden van 2006 zijn vier projecten in Nederland (Hasselo in Hengelo: 4.000 m²; Woensel in Eindhoven: 650 m²; Parade in Bergen op Zoom: 5.700 m² en Stadshart Almere in Almere: 41.000 m²), een project in Duitsland (Allee-Center in Maagdenburg: 10.000 m²) en een project in Zweden (Nova 2 in Lund: 6.100 m²) (gedeeltelijk) in exploitatie gekomen, voor een totaalbedrag van €239 miljoen (marktwaarde), resulterend in een positieve herwaardering van €39 miljoen.
In het derde kwartaal van 2006 zijn Almere-Buiten fase 5 en Markthal in Rotterdam, beide in Nederland, overgegaan van de niet-gecommitteerde naar de gecommitteerde pipeline voor het bedrag van €62 miljoen. Oplevering van deze projecten vindt naar verwachting in 2009 plaats.
Naar verwachting zal in de laatste drie maanden van 2006 een aantal kleinere gecommitteerde pipelineprojecten in Frankrijk, Spanje en Nederland in exploitatie worden genomen. De geschatte totale ontwikkelingskosten voor deze projecten bedragen €36 miljoen.
TRIPLE NET ASSET VALUE
IFRS houdt bij de waardering van onroerendgoedondernemingen geen rekening met een aantal bedrijfsmatige aspecten. In lijn met de Best Practice Policy Recommendations (aanbevelingen voor het best-practicebeleid) van de European Public Real Estate Association (EPRA) voor transparante, uniforme en vergelijkbare financiële informatie door onroerendgoedondernemingen, rapporteert Rodamco Europe de triple net asset value ("Triple NAV" of "NNNAV"). Deze prestatiemaatstaf is geen vervanging van de IFRS-toelichting, maar geeft additionele informatie om beleggers te ondersteunen bij de interpretatie van de resultaten van Rodamco Europe.
(in €) |
30/9/2006 |
31/12/2005 |
Intrinsieke waarde (NAV) |
6.063 mln |
5.272 mln |
Herwaarderingssurplus op pipelineprojecten |
85 mln |
45 mln |
Nominale latente belastingen |
475 mln |
361 mln |
Contante waarde latente belastingen |
-258 mln |
-193 mln |
Marktwaarde leningen en schulden |
- 10 mln |
- 67 mln |
Triple NAV |
6.355 mln |
5.418 mln |
|
|
|
De Triple NAV steeg met 17,3% naar €6.355 miljoen aan het einde van september 2006, of €70,90 per aandeel (eind 2005: €60,44), na slotdividend 2005 per aandeel van €2,17, uitgekeerd in april 2006, en voor het interim-dividend 2006 van €1,37 per aandeel. De toename van €937 miljoen was vooral het gevolg van de nettowinst voor aandeelhouders van €982 miljoen, het slotdividend van 2005 minus €195 miljoen, een positieve mutatie in de marktwaarde van leningen en schulden van €57 miljoen, als gevolg van stijgende rentepercentages en een €40 miljoen hoger pipelineherwaarderingspotentieel.
DIRECT RESULTAAT NA BELASTING
Rodamco Europe richt zich op het direct resultaat na belasting[7] als de belangrijkste prestatiemaatstaf voor de operationele resultaten en voor het dividendbeleid. Het direct resultaat na belasting steeg met 10,0% naar €281,1 miljoen in de eerste negen maanden van 2006, vergeleken met €255,6 miljoen in dezelfde periode in 2005. Dit werd voornamelijk veroorzaakt door de pipelineprojecten die in exploitatie zijn gekomen en het netto positieve effect van acquisities en desinvesteringen.
HUUROPBRENSGTEN
De nettohuuropbrengsten stegen met 14,3% naar €422,3 miljoen, vergeleken met €369,6 miljoen in de eerste negen maanden van 2005, en de brutohuuropbrengsten stegen met 11,9% naar €486,2 miljoen (eerste negen maanden 2005: €434,5 miljoen). De stijging van de brutohuuropbrengsten is voornamelijk het gevolg van huuropbrengsten uit acquisities in 2005 (€16,1 miljoen; voornamelijk Amstelveen in Nederland en Jumbo in Finland), acquisities in 2006 (€4,6 miljoen, voornamelijk Aupark in Slowakije), uit onroerend goed dat in exploitatie is gekomen in 2005 en 2006 (€27,6 miljoen; voornamelijk winkelcentra in Nederland - Vier Meren, Spazio, delen van Stadshart Almere en delen van De Parade in Bergen op Zoom - de uitbreiding van Parquesur en Albacenter in Spanje en Chodov in Tsjechië) en huurverhogingen van €10,2 miljoen.
Daarnaast zijn de brutohuuropbrengsten toegenomen, onder andere vanwege hogere inkomsten uit specialty leasing en een lagere leegstand.
De toename van de brutohuuropbrengsten werd gedeeltelijk gecompenseerd door het effect van desinvesteringen, voornamelijk MECC in Nederland (tentoonstellingen, kantoren en hotel), Hallunda en Sollentuna in Zweden (winkelcentra), Pontis Haus (kantoren) en Rozalia Park (logistiek) in Centraal-Europa en twee kantoren in Parijs (Marceau en Serbie), Frankrijk, die de brutohuuropbrengsten in 2006 met €11,6 miljoen deden afnemen.
De algehele bezettingsgraad steeg naar 98,2% in september 2006, vergeleken met eind 2005 (97,9%); de bezettingsgraad van de winkelsector nam licht toe tot 98,7% (eind 2005: 98,6%).
De like-for-likegroei van de nettohuuropbrengsten was 4,8%, hetgeen hoger is dan de like-for-likegroei in de eerste negen maanden van 2005 (4,0%).
Het huurverlies verbeterde in de eerste negen maanden van 2006 tot 3,7% (in 2005: 4,6%), dankzij een strikte bedrijfsvoering (minder leegstand) en desinvesteringen.
De exploitatiekosten (exclusief nettoservicekosten) namen af met 0,7% tot €60,2 miljoen in de eerste negen maanden van 2006 (eerste negen maanden 2005: €60,6 miljoen). Deze afname is onder andere het gevolg van een teruggave van onroerendgoedbelasting in Denemarken.
ALGEMENE KOSTEN
De algemene kosten stegen met 21,0% naar €35,8 miljoen in de eerste negen maanden van 2006, vergeleken met €29,6 miljoen in dezelfde periode in 2005. Dit werd vooral veroorzaakt door hogere abortieve aankoopkosten, die voornamelijk verband houden met twee grote potentiële acquisities in de winkelonroerendgoedsector die niet hebben plaatsgevonden, een toename van ICT-kosten, een toename van het aantal medewerkers als gevolg van de groei van de beleggingsportefeuille en een toename van de 'compliance'-activiteiten.
NETTOFINANCIERINGSRESULTAAT
De totale schuld nam toe van €3,1 miljard eind september 2005 naar €3,3 miljard eind september 2006, wat een stijging in de rentelasten veroorzaakte van €14,7 miljoen. Het gemiddelde rentepercentage daalde naar 3,89% in de eerste negen maanden van 2006 (4,11% in de eerste negen maanden van 2005). Het positieve effect van €4,9 miljoen van het lagere gemiddelde rentepercentage werd gedeeltelijk gecompenseerd door de lagere rente-opbrengsten van €4,6 miljoen, vanwege de lagere geactiveerde rente en hogere overige rentelasten van €3,1 miljoen (vooral de rente op de schuld voor de Franse SIIC exit tax). Dit resulteerde in een stijging van de nettorentelasten van 21,2%, van €82,4 miljoen in de eerste negen maanden van 2005, tot €99,9 miljoen in dezelfde periode van 2006.
Onder IFRS zijn de koersverschillen (minus €0,6 miljoen) en de reëlewaardemutatie derivaten ook inbegrepen in het nettofinancieringsresultaat. In de eerste negen maanden van 2006 is een positief reëlewaarderesultaat op derivaten gerapporteerd van €4,7 miljoen (als onderdeel van het indirecte resultaat), voornamelijk vanwege renteswaps. Deze swaps zijn niet direct gekoppeld aan specifieke leningen en komen daardoor niet in aanmerking voor hedge accounting.
BELASTINGEN
De mutatie in de latente belastingpositie als gevolg van herwaarderingsresultaten en de realisatie van latente belastingvorderingen (compensabele verliezen) resulteerde in €102,4 miljoen aan latente belastingen (eerste negen maanden 2005: €70,6 miljoen). De latente belasting wordt berekend aan de hand van de effectieve belastingtarieven voor die landen waar geen belastingvrijstelling geldt, zoals in Nederland (FBI) en in Frankrijk (SIIC).
De vennootschapsbelasting bedroeg €5,0 miljoen, vergeleken met €2,6 miljoen in de eerste negen maanden van 2005. Een gedeelte van de vennootschapsbelasting van 2006 (€0,8 miljoen) is toegewezen aan het indirect resultaat, aangezien dit verband houdt met belastingverplichtingen op het indirect resultaat. Een aantal belastingposities wordt betwist door de lokale belastingautoriteiten of kunnen in de toekomst betwist worden. Een aantal zaken is in behandeling bij het gerechtshof. Het potentiële belastingrisico kan variëren van nihil tot een maximum van €70 miljoen, waarvan voor €20 miljoen een voorziening is opgenomen in de balans.
NETTOWINST VOOR AANDEELHOUDERS
De nettowinst omvat niet alleen het direct resultaat na belasting, maar ook de niet-kasstroomgerelateerde posten ('indirect resultaat na belasting'), zoals het herwaarderingsresultaat, het verkoopresultaat onroerendgoedbeleggingen, de reëlewaardemutatie van derivaten en latente belastingen. De nettowinst onder IFRS omvat het volledige resultaat van minderheidsbelangen. De nettowinst voor aandeelhouders (nettowinst toekomend aan de aandeelhouders van Rodamco Europe) is exclusief minderheidsbelangen en wordt onder IFRS gebruikt als de belangrijkste indicator voor het gehele resultaat van Rodamco Europe. De toename van 14,3% van de nettohuuropbrengsten, vergeleken met de eerste negen maanden van 2005, is de belangrijkste reden voor de 4,8% groei van de nettowinst voor aandeelhouders naar €982,4 miljoen. In vergelijking tot de 63,0% groei in de eerste helft van 2006 is dit relatief beperkt, vanwege het hoge herwaarderingsresultaat in het derde kwartaal van 2005.
RESULTAAT PER AANDEEL
Het direct resultaat na belasting per aandeel steeg met 10,0% naar €3,14 in de eerste negen maanden van 2006, vergeleken met €2,85 in de vergelijkbare periode van 2005. De nettowinst voor aandeelhouders per aandeel bedroeg €10,96 voor de eerste negen maanden van 2006, een toename van 4,8% vergeleken met €10,46 in dezelfde periode in 2005.
HERWAARDERINGSRESULTAAT EN RESULTAAT OP DESINVESTERINGEN
Het herwaarderingsresultaat van Rodamco Europe's beleggingsportefeuille bedroeg €780 miljoen in de eerste negen maanden van 2006. Ongeveer 75% van het herwaarderingsresultaat op de onroerendgoedbeleggingen was toe te schrijven aan een yield shift, terwijl de overige 25% het gevolg was van gestegen huuropbrengsten. Het netto-aanvangsrendement op onroerendgoedbeleggingen is verschoven van 6,1% eind 2005 naar 5,6% per 30 september 2006.
De herwaarderingsresultaten op onroerendgoedbeleggingen waren in alle sectoren positief in de eerste negen maanden van 2006 (€742 miljoen), herwaarderingen van winkelonroerendgoed bedroegen €683 miljoen, kantoren lieten een positieve herwaardering zien van €50 miljoen en bedrijfsruimten €9 miljoen. Herwaarderingsresultaten op onroerendgoedbeleggingen waren in alle thuisregio's in deze periode als volgt: Nederland en België (€183 miljoen), Frankrijk (€129 miljoen), Spanje (€188 miljoen), Scandinavië (€145 miljoen) en Centraal-Europa (€97 miljoen).
Rodamco Europe heeft voor een totale verkoopprijs van €179 miljoen onroerend goed gedesinvesteerd, voornamelijk bestaande uit de verkoop van een onroerendgoedportefeuille in Nederland voor een bedrag van circa €115 miljoen. Daarnaast zijn een aantal bedrijfsruimten in Frankrijk, kleine projecten in Nederland en een gedeelte van een bedrijfsterrein in Spanje gedesinvesteerd. Het totale nettoverkoopresultaat bedroeg €22 miljoen.
ONTWIKKELINGEN IN DE FINANCIERING
De totale schuld steeg naar €3,3 miljard eind september 2006. Circa 74% van de schuld was per 30 september tegen vaste rente gefinancierd met een gemiddelde rente van 4,02% (eind 2005: 3,86%).
GEVOELIGHEIDSANALYSE
Als een indicatie van gevoeligheid[8], zou een mutatie in de rentevoet van 100 basispunten een effect hebben van €8,7 miljoen op het direct resultaat vóór belasting per jaar; een hogere of lagere yield shift van 50 basispunten zou het indirect resultaat vóór belasting van 2006 negatief beïnvloeden met €806 miljoen (+50 basispunten) tot €964 miljoen positief (-50 basispunten); een 10%-mutatie in de wisselkoers SEK/€ zou een effect hebben van €31 miljoen op het eigen vermogen aandeelhouders.
GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM
In oktober 2006 werd Rodamco Europe door ING Real Estate geïnformeerd over de vertraging in de opening van het winkelcentrum Zlote Tarasy in Warschau, Polen. Volgens ING Real Estate, de ontwikkelaar van het winkelcentrum, is de opening uitgesteld tot het eerste kwartaal van 2007.
Er bestaan momenteel onzekerheden over de openingsdatum en oplevering van het Zlote Tarasyproject. Rodamco Europe onderzoekt haar positie en de mogelijke consequenties van de verdere vertraging van dit project.
ONDERZOEK VAN DE MOGELIJKHEDEN VAN PROJECTONTWIKKELING
Het Nederlandse Ministerie van Financiën heeft een wetsvoorstel voorgelegd aan de Tweede Kamer, dat Nederlandse FBI's de mogelijkheid biedt projectontwikkelingsactiviteiten uit te voeren voor eigen portefeuille. De nieuwe wet zal naar verwachting begin 2007 worden aangenomen en zal, indien aangenomen, op 1 januari 2007 van kracht worden.
Winsten uit ontwikkelingsactiviteiten zullen worden belast. Echter, ontwikkelingsactiviteiten en renovaties die een waardestijging van niet meer dan 30% van de WOZ-waarde bij het begin van een renovatie tot gevolg hebben, worden aangemerkt als 'investering' en vallen daardoor buiten de belastbare ontwikkelingsactiviteiten.
Rodamco Europe verwelkomt de voorgestelde Nederlandse FBI-wetswijziging en zal alle mogelijkheden onderzoeken om portefeuillegroei te blijven realiseren door middel van ontwikkelprojecten.
VOORUITZICHTEN
Rodamco Europe heeft haar vooruitzichten voor het gehele jaar 2006 naar boven bijgesteld. De onderneming verwacht nu een stijging van het direct resultaat na belasting over het gehele jaar 2006 van tenminste 8%[9] (eerder vooruitzicht luidde "meer dan 7%").
Wij benadrukken dat de gerapporteerde groei van 10,0% over de eerste negen maanden van 2006 niet representatief is voor het gehele jaar, omdat een gedeelte van de verwachte groei terug te voeren is op acquisities en projecten die in de eerste helft van 2005 in exploitatie zijn gekomen, en op enkele positieve eenmalige gebeurtenissen in het vierde kwartaal van 2005.
Deze vooruitzichten zijn gebaseerd op de huidige onroerendgoedbeleggingen en de verwachte timing van de opleverdata van pipelineprojecten, en houdt geen rekening met wijzigingen in de IFRS-regelgeving, de mogelijke effecten van additionele acquisities en desinvesteringen en de mogelijke effecten van significante veranderingen in wisselkoersen, rentepercentages en de economische situatie.
FINANCIËLE KALENDER
26 februari 2007 Publicatie jaarcijfers 2006
27 april 2007 Algemene Vergadering van Aandeelhouders 2006
WEBSITES
De websites van een aantal van de in dit persbericht genoemde winkelcentra zijn hieronder weergegeven:
Voor meer informatie over Rodamco Europe, zie onze website:
BEDRIJFSPROFIEL RODAMCO EUROPE N.V.
Rodamco Europe, met haar hoofdkantoor in Rotterdam, is zowel belegger als manager van haar vooraanstaande winkelcentra in de thuisregio's in Nederland & België, Scandinavië, Frankrijk, Spanje en Centraal-Europa. Topkwaliteit winkels en winkelcentra maken samen 94% uit van Rodamco Europe's beleggingsportefeuille van €10,0 miljard. Dit maakt Rodamco Europe de grootste beursgenoteerde belegger en manager in de winkelsector in Europa. Rodamco Europe heeft een notering aan de beurzen van Amsterdam, Parijs, Frankfurt en Brussel. Rodamco Europe is een Euronext 100 onderneming, opgenomen in de Euronext AEX Index (AEX) en in de MSCI World Index. Voor meer informatie over Rodamco Europe, zie onze website: www.rodamco.com.
Noot voor de redactie, neem voor meer informatie contact op met:
Rodamco Europe N.V. |
|
Investor Relations |
PR & Communication |
Vivienne van Asten - de Leeuw |
Arie Bos |
Tel: +31 (0) 10 217 6400 |
Tel: +31 (0) 10 217 6400 |
E-mail: investors@rodamco.com |
Mob: +31 (0)6 2070 4212 |
E-mail: media@rodamco.com |
Bepaalde uitspraken die in dit persbericht zijn opgenomen, hebben het karakter van toekomstverwachtingen en vooruitblikkende inschattingen. Deze verwachtingen en inschattingen zijn gebaseerd op de huidige inzichten en aannames van het management en omvatten bekende en onbekende risico's en onzekerheden. De vooruitzichten zijn gebaseerd op de huidige beleggingsportefeuille en verwachte timing van de opleverdata van pipelineprojecten en gaan voorbij aan de mogelijke effecten van acquisities en desinvesteringen en/of aan significante veranderingen in de wisselkoersen en rentepercentages. Actuele resultaten, prestaties of gebeurtenissen zouden uiteindelijk materieel kunnen verschillen van die welke zijn verwoord in de hierboven gedane uitspraken, bijvoorbeeld als gevolg van (a) algemene economische omstandigheden, met name die in Rodamco Europe's thuismarkten, (b) de resultaten van de financiële markten, (c) rentepercentages, (d) wisselkoersen, (e) veranderingen in wet- en regelgeving en (f) veranderingen in het beleid van regeringen en/of regelgevende autoriteiten. Rodamco Europe aanvaardt geen verplichting om welke toekomstgerelateerde informatie in dit document dan ook tussentijds bij te stellen.
[1] Conform EPRA-definitie.
[2] Na uitkering slotdividend 2005 van €2,17 per aandeel; voor uitkering interim-dividend 2006 van €1,37 per aandeel.
[3] Voor uitkering slotdividend 2005 van €2,17 per aandeel.
[4] Conform EPRA-like-for-likedefinitie.
[5] Netto-aanvangsrendement wordt berekend door de geschatte huurinkomsten op jaarbasis uit de drukken als percentage van de bruto-openmarktwaarde (inclusief overdrachtskosten), conform EPRA-definitie.
[6] Huurverlies = huurkorting + huurverlies door leegstand + voorzieningen voor dubieuze debiteuren.
[7] Direct resultaat na belasting benadert de nettokasstroom van de onderneming over de periode. Het omvat nettohuuropbrengsten, overige opbrengsten en kosten minus algemene kosten (ook wel EBITDAV genoemd) minus de nettorentelasten, de koersverschillen, de vennootschapsbelasting (gedeeltelijk) en een deel van het minderheidsbelang.
[8] Alle bedragen in deze paragraaf zijn geschatte bedragen.
[9] Dit bedrag is exclusief het (indirect) herwaarderingsresultaat, reëlewaardemutatie derivaten, resultaat op desinvesteringen en latente belastingen.
Klik op bijlage om de pdf-versie van het persbericht inclusief bijlagen te openen: